• Home
  • Actueel
    • Nieuwsbrief
      • Bestuur
        • Vrijwilligers
          • Donateurs
            • Media
              • Vraag en aanbod
                • Foto archief
                  • Links
                    • Contact
                    • Aktiviteiten
                      • Agenda
                        • Veilingen>
                          • Veilinglijst 's Heerenberg 21 aug 11
                          • Slachtvisite
                            • Wichelroede lopen
                              • Touwdraaien
                                • Kinderactiviteiten
                                  • Basisscholen en vervolgonderwijs
                                    • Boerengoed op bezoek
                                    • Boerendagen
                                    • Prikkeldraadmachine
                                      • De werking
                                        • Reserveren
                                        • Kokvrouwleu
                                        • Demo's
                                          • Ons demo overzicht
                                            • Waar kon u ons zien
                                            • Over vroeger
                                              • Oude ambachten >
                                                • Radmaker
                                                  • Klompenmaker
                                                  • Op de boerderij
                                                    • In de huishouding
                                                      • Op 't land
                                                        • Machines
                                                        • Nieuws
                                                        • Gastenboek

                                                        Radmaker

                                                        Picture
                                                        In  de gemeente Winterswijk waren vroeger veel radmakers actief, met name in Kotten en in het Woold. Een bekende radmakersfamilie was b.v. de familie Te Kulve.
                                                         
                                                        Het radmaken vond meestal plaats in een bijgebouwtje,  vaak het "rahuusken" genoemd.
                                                        In 1942  is zo'n gebouwtje vanuit het Woold naar het Openluchtmuseum in  Arnhem
                                                        overgeplaatst. (foto hieronder)

                                                        Er waren diverse maten houten wielen.  Bovendien was de breedte van het  loopvlak in verschillende streken ook  niet altijd gelijk. Dat had  meestal met de drassigheid van de grond te maken.
                                                        De maten werden meestal in duimen  opgegeven.

                                                        Een klein rad  (wiel) was b.v. het kruiwagenrad of het kleine rad van  een houten ploeg (15-22 duim). Wielen van wagens en karren  waren natuurlijk groter  (40-48 duim) en de voorste wielen waren vaak kleiner  dan de achterste. Dit is  nog maar een summiere opsomming, want omdat men in  deze streek ook wielen  maakte voor Twente, kon de verscheidenheid der wielen  erg oplopen. 

                                                        hoi

                                                        Picture
                                                        Hoe  werd een rad  gemaakt?

                                                        De naaf was het uitgangspunt. Er werd een stuk hout gedraaid in de  vorm   van een naaf. Daarin kwamen de spaken. Er moesten dus gaten in de naaf worden geboord waar de spaken in kwamen, maar er moest
                                                        ook een gat gemaakt  worden waarin de as kwam. Dat was een erg secuur karwei.

                                                        Als  de spaken pasten, werden velgdelen  gemaakt. De omtrek van het wiel  bestond uit 6 velgdelen. Meestal waren er 12  spaken, zodat er twee spaken per  velgdeel gebruikt werden. Met  pennen (deuvels) werden de velgdelen dan  aan elkaar  bevestigd.

                                                        Als  alle onderdelen goed pasten, maakte de smid er een  ijzeren hoepel  om. 

                                                        hoi

                                                        Picture
                                                        Stichting Boerengoed Achterhoek krijgt ook wel eens de beschikking over voertuigen waarvan de houten wielen in slechte staat zijn. Op de foto's hieronder een voorbeeld hoe het was en hoe enkele houten wielen hersteld  zijn.


                                                        Create a free website with Weebly